Käsekrainer

Co to jest

Käsekrainer to wędzona kiełbasa wieprzowa z kawałkami sera wmieszanymi w masę mięsną, tak że ser wypływa po podgrzaniu. To najbardziej typowy produkt wiedeńskiego Würstelstandu, ulicznej budki z kiełbaskami, jakich pełno na chodnikach i w parkach miasta. Nazwa oznacza serowego Krainera, od Krainy — Carnioli, dziś części Słowenii — której własna wędzona kiełbasa jest przodkiem tej potrawy i dziś nosi własne chronione oznaczenie. Wersja z serem jest austriacka i stosunkowo niedawna: powstała w Górnej Austrii pod koniec lat 60. XX wieku i od dawna wyprzedziła zwykłą kiełbasę w popularności przy budkach.

Sprzedawana jest już ugotowana i lekko wędzona, więc budka musi ją jedynie podgrzać. Rozcięta wzdłuż i położona na grillu, skórka robi się chrupiąca, a ser wypływa przez nacięcie. Je się ją na stojąco, z tekturowej tacki, w jakieś cztery minuty.

Slang budki

Budki mają własne słownictwo, a Käsekrainer ma w nim najbardziej znane słowo. Wiedeński slang nazywa ją Eitrige — w przybliżeniu „ropiejąca” — za sposób, w jaki ser wypływa z nacięcia. To określenie grubiańskie, ale serdeczne, i jedno z najczęściej cytowanych wiedeńskich zwrotów z budki z kiełbaskami.

Pokrojony korniszon, czasem z papryczką chili i ketchupem, to Krokodü, czyli krokodyl. Niektóre z tych określeń są w równej mierze żartem dla odwiedzających, co praktycznym słownictwem; zamówienie Eitrige mit an Krokodü to mały spektakl, w który budka chętnie się włączy; zamówienie w zwykłym niemieckim daje dokładnie tę samą kiełbasę.

Jak się ją je

W porze obiadu albo o drugiej w nocy w drodze do domu, a rzadko kiedykolwiek pomiędzy. Podawana jest rozcięta, w papierowej łódeczce, z odrobiną musztardy — słodkiej, süß, lub ostrej, scharf, a budka zapyta, jaką wybrać — z Semmel albo grubym kawałkiem chleba oraz marynowaną papryką lub korniszonem. Papryka ma przełamać tłustość, co rzeczywiście robi.

Do picia podaje się Märzen, bardziej słodowy wiedeński lager, pity z puszki lub butelki przy ladzie. Całość jest pomyślana tak, by trzymać ją oburącz na stojąco, bez stolika.

Ciekawostki

• Nazwa oznacza „serowego krainera”. Słowo Käsekrainer jest bezpośrednim tłumaczeniem głównej cechy kiełbasy, łącząc niemieckie słowo na ser z regionalną nazwą jej przodka.
• Slang jest serdeczny. Eitrige brzmi niecenzuralnie, ale nikt przy ladzie nie myśli tego jako krytykę.
• Ser topi się po podgrzaniu. Kiełbasa sprzedawana jest wcześniej ugotowana, ale ser w środku staje się miękki i płynny dopiero wtedy, gdy skórka zostaje rozcięta, a kiełbasa podgrzana na grillu.
• To ulubieniec budki. W wielu wiedeńskich budkach zamawiana jest co najmniej tak często jak sąsiadujące z nią Frankfurterka, Bratwurst czy Debreziner.
• Wersja z serem jest nowoczesna. Podczas gdy oryginalny Krainer jest udokumentowany już w XIX wieku, wariant z serem powstał w Górnej Austrii pod koniec lat 60. XX wieku.

Gdzie spróbować

Przy Würstelstandzie, który nie potrzebuje adresu: stoją na rogach ulic, przy targach i przed dworcami w całym Wiedniu, większość otwarta od rana do długo po północy. Nie ma tam stolika ani rezerwacji. Ten, przy którym o nietypowej porze panuje ruch, jest tym właściwym.

Budka to też jedno z niewielu miejsc w mieście, gdzie taksówkarz, pracownik biurowy i ktoś wracający z opery stoją przy tej samej ladzie, co w dużej mierze tłumaczy, dlaczego wiedeńczycy ich bronią.