Orujo de Liébana

Czym to jest

Orujo de Liébana to przezroczysty trunek destylowany z wytłoków, czyli skórek, szypułek i pestek pozostałych po tłoczeniu winogron na wino. Pochodzi z Liébany na północy Hiszpanii, we wspólnocie autonomicznej Kantabrii, grupy dolin otoczonych przez Picos de Europa, do których prowadzi głęboki wąwóz. W przeciwieństwie do Orujo de Galicia, nie posiada hiszpańskiego ani unijnego oznaczenia geograficznego (chroniona nazwa doliny, Liébana, obejmuje jej wino, a nie trunek); jego renoma opiera się na lokalnej tradycji i na słynnym festiwalu doliny.

Trunek jest mocny i surowy w smaku, gdy jest młody, często określany jako ognisty lub intensywny. Tradycyjnie destyluje się go w małych miedzianych alembikach zwanych alquitaras. Choć zaczyna jako bezbarwny płyn, Orujo de Liébana występuje także w dwóch innych formach: de hierbas, maceratu z ziołami, który nabiera żółtawej barwy i ziołowego aromatu, oraz jako likier śmietankowy, crema de orujo, w którym śmietana łagodzi ostrość trunku.

Destylatorzy z Liébany

Produkcja Orujo de Liébana jest ściśle związana z rytmem doliny i tamtejszych winobrań. Po wytłoczeniu winogron pozostałe wytłoki poddaje się fermentacji, a następnie powoli destyluje nad ogniem w alquitarze, gdzie para skrapla się w przezroczysty trunek.

Praktyka ta ma tu głębokie korzenie: mówi się, że klasztory doliny destylowały pozostałości po zbiorach już w średniowieczu, a w górskich wspólnotach niewiele się marnowało i każda część plonu znajdowała zastosowanie. Domowa destylacja była niegdyś powszechna, ale obecnie jest ograniczona do zarejestrowanych producentów, zwanych tu orujeros. Powstały trunek nie jest przeznaczony do powolnego sączenia w miejskim barze; to produkt gór, stworzony, by zakończyć posiłek i uczcić koniec winobrania.

Jak się go podaje

Orujo de Liébana podaje się zwykle czyste, jako trawienny po posiłku. Wersję de hierbas pija się również samodzielnie, często schłodzoną. Likier śmietankowy stanowi słodszą alternatywę, choć to klasyczny przezroczysty trunek pozostaje symbolem doliny.

W miasteczku Potes, głównej miejscowości Liébany, trunek jest obchodzony podczas corocznej Fiesta del Orujo. Odbywająca się w drugi weekend listopada od 1984 roku (z przerwą od 1985 do 1994), uznana w 2012 roku za Festiwal o Znaczeniu Krajowym dla Turystyki, rozpoczyna się zapaleniem alquitaras. Alembiki uruchamiane są na ulicach, wypełniając chłodne powietrze obłokami pary i ostrym zapachem świeżego trunku, a odwiedzający degustują orujo, podczas gdy destylatorzy pracują tuż obok. W ostatnim dniu odbywa się degustacja na ślepo, która wyłania najlepszą destylarnię doliny.

Ciekawostki

• Miedziane alembiki. Alquitara to tradycyjny aparat destylacyjny Liébany, a lokalni producenci uważają go za źródło charakteru trunku.
• Zioła nadają kolor. Wersja de hierbas zawdzięcza swój kolor maceracji, a dokładny zestaw ziół różni się u poszczególnych producentów.
• Honorowy tytuł. Co roku znany gość otrzymuje tytuł Orujero Mayor i wygłasza przemówienie otwierające festiwal w Potes.
• Festiwal pary. Fiesta del Orujo obejmuje publiczną destylację, podczas której świeży trunek degustuje się prosto z alembika.
• To nie wino. Choć powstaje z wytłoków winogronowych, Orujo de Liébana jest trunkiem destylowanym, a nie winem; tylko wersje ziołowa i śmietankowa liczą się jako likiery.

Gdzie go spróbować

Najlepszym miejscem, by spróbować Orujo de Liébana, jest Potes, stolica doliny Liébana. Podczas Fiesta del Orujo w listopadzie odwiedzający mogą zobaczyć alembiki w akcji i spróbować świeżego trunku prosto z miedzianego naczynia. Poza czasem festiwalu tradycyjne tawerny w dolinie podają ten trunek czysty lub de hierbas po posiłkach złożonych z cocido lebaniego i lokalnych serów, takich jak Picón.

Jest on również dostępny w niewielkich górskich barach w całej Kantabrii, gdzie często oferuje się go jako rozgrzewający trunek po długim dniu wędrówki po Picos de Europa. Wersja likieru śmietankowego jest szerzej dostępna w Hiszpanii, lecz prawdziwy charakter Orujo de Liébana pozostaje zakorzeniony w dolinie i jej mroźnych zimach.