'Mpanatigghi

Czym są

Mpanatigghi to słodkie ciastka pochodzące z Modiki na południowo-wschodniej Sycylii. Z wyglądu przypominają zwykłe pierożki w kształcie półksiężyca, uformowane z kruchego ciasta na smalcu, z brzegami dociśniętymi widelcem. W środku kryje się nadzienie, które zaskakuje: mielona wołowina lub cielęcina, gorzka czekolada, cukier, migdały oraz przyprawy takie jak cynamon i goździki.

Takie połączenie może wydawać się niezwykłe osobom spodziewającym się po sycylijskim słodyczu jedynie owoców lub kremu, ale mięso nie zostało dodane dla zaskoczenia. Wołowina nadaje ciastu strukturę i lekką, wytrawną głębię, która równoważy słodycz czekolady i przypraw. Powstaje gęste, bogate ciastko, w którym nuty wytrawne nigdy nie przytłaczają słodyczy – ta równowaga uczyniła je jednym z charakterystycznych słodyczy miasta.

Hiszpański ślad i zakonnice

Pochodzenie mpanatigghi zwykle wiąże się z okresem, gdy Sycylia znajdowała się pod hiszpańskim panowaniem. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od hiszpańskiego empanadilla lub empanada, małego nadziewanego pierożka, który mógł posłużyć za wzór dla lokalnego wypieku, a niektóre przekazy datują go na XVI wiek. Czekolada z Ameryk, która dotarła do Europy za pośrednictwem Hiszpanii, znalazła trwałe miejsce w kuchniach Modiki.

Druga wersja umiejscawia powstanie tego ciastka w klasztorze. Według niej zakonnice ukrywały mielone mięso, zakazane w czasie Wielkiego Postu, wewnątrz słodkiego czekoladowego ciasta, aby wyżywić wędrownych braci głoszących kazania między klasztorami w czasie postu. Zwarte ciasto na smalcu i gęste, korzenne nadzienie dobrze się przechowywały, co czyniło je odpowiednimi na drogę.

Niezależnie od tego, czy powstały z hiszpańskiej tradycji, czy z klasztornej pomysłowości, ciastka te stały się lokalnym specjałem. Niegdyś kojarzone z Wielkim Postem, dziś piecze się je przez cały rok. Nie są szeroko rozpowszechnione we Włoszech, ale pozostają charakterystycznym przysmakiem Modiki i okolic.

Jak się je przygotowuje

Ciasto zaczyna się od kruchego wypieku z mąki, cukru, żółtek jaj i smalcu. Smalec nadaje skórce charakterystyczną kruchość, która rozpływa się w ustach. Ciasto rozwałkowuje się cienko i wycina w krążki, na które nakłada się mieszankę mięsa, czekolady, migdałów, cukru i przypraw, a następnie składa na pół, tworząc kształt półksiężyca.

Brzegi uszczelnia się widelcem, a wierzch nacina, by podczas pieczenia mógł ujść parą. Ciastka piecze się na złoty kolor, a na koniec często posypuje cukrem. Nadzienie wykorzystuje ziarnistą czekoladę typową dla Modiki, wyrabianą w niskiej temperaturze, tak by kryształki cukru się nie rozpuściły – to właśnie łączy mpanatigghi bezpośrednio z najsłynniejszym słodkim specjałem miasta, cioccolato di Modica.

Ciekawostki

• Mięso w słodyczu. Dodatek mielonej wołowiny do słodkiego ciasta to cecha definiująca mpanatigghi, tworząca wytrawno-słodką równowagę, która odróżnia je od innych sycylijskich słodyczy.
• Hiszpańskie korzenie. Nazwa prawdopodobnie wywodzi się od hiszpańskiego empanadilla, co przypomina o wiekach hiszpańskiego panowania nad wyspą.
• Postny kamuflaż. Według jednej z tradycji zakonnice ukrywały mięso w czekoladowym nadzieniu, aby żywić wędrownych braci w czasie Wielkiego Postu.
• Czekolada z Modiki. Nadzienie wykorzystuje tradycyjną ziarnistą czekoladę z Modiki, łącząc ciastko z szerszym dziedzictwem cukierniczym miasta.
• Lokalny przysmak. W odróżnieniu od wielu włoskich słodyczy znanych w całym kraju, mpanatigghi pozostają specjałem Modiki i rzadko spotyka się je poza tą częścią Sycylii.

Gdzie spróbować

Najlepszym miejscem, by spróbować mpanatigghi, jest tradycyjna cukiernia w Modice. Takie sklepy często wystawiają je w szklanych gablotach lub przechowują w puszkach, ponieważ ciastka dobrze się trzymają przez kilka dni i jada się je w temperaturze pokojowej. Wizyta w takim miejscu to okazja, by spróbować ich obok innych lokalnych słodyczy.

Ciastka naturalnie komponują się z mocną kawą. Jej gorycz przełamuje słodycz czekolady i cukru, równoważąc bogate ciasto na smalcu. To połączenie jest standardowym dodatkiem w cukierniach Modiki, gdzie odwiedzający często zatrzymują się na chwilę w ciszy starego miasta.