Bicerin

Czym jest

Bicerin to jeden z najbardziej charakterystycznych napojów Turynu, warstwowa kompozycja z espresso, gorącej czekolady i mlecznej śmietanki, podawana bez mieszania. Serwowany jest w małej, przezroczystej szklance — piemonckie słowo bicerin oznacza „małą szklankę” (włoskie bicchierino) i od niej napój bierze swoją nazwę. Różnice w gęstości i temperaturze sprawiają, że kolory pozostają wyraźnie oddzielone: ciemna kawa i czekolada na dole, jasna śmietanka unosząca się na wierzchu.

Nie jest to mieszanka miesza­na jak latte czy mocha. Istotą bicerinu jest to, że warstwy zachowują swój kształt, dopóki pijący nie zdecyduje się je połączyć, dzięki czemu każdy łyk prowadzi od chłodnej, mlecznej śmietanki, poprzez ciepłą, gorzko-słodką kawę i czekoladę pod spodem. To napój stworzony do powolnego delektowania się, zazwyczaj spożywany w zabytkowej kawiarni w chłodniejszych miesiącach.

Choć składniki są proste — kawa, czekolada i śmietanka — wykonanie wymaga precyzji. Proporcje traktowane są przez kawiarnie, które go serwują, jako sekret domowy, a w dobrze przygotowanym bicerinie warstwy pozostają widoczne, dopóki pijący nie zdecyduje się je zamieszać.

Historia turyńskiej warstwowej kawy

Korzenie bicerinu sięgają XVIII wieku, kiedy Turyn był już centrum produkcji czekolady i kultury kawiarnianej. Napój wywodzi się z bavareisy, mieszanki kawy, czekolady i śmietanki, podawanej wymieszanej. Bicerin przedstawiał te same trzy składniki oddzielnie, w jednej małej szklance.

Tradycja wiąże ten napój z kawiarnią Al Bicerin, naprzeciw Santuario della Consolata, która działa od 1763 roku i do dziś strzeże swojego przepisu. Kawiarnie miasta stały się miejscami, w których turyńska kultura czekolady spotykała się z rosnącą popularnością kawy, i to właśnie tam napój przekształcił się w rytuał.

Bicerin zyskał też sławnych wielbicieli. Mówi się, że Camillo Benso, hrabia Cavour, bardzo go lubił, a Alexandre Dumas chwalił go jako „doskonały napój składający się z kawy, mleka i czekolady”. W 2001 roku region Piemont uznał go za tradycyjny napój piemoncki. Choć inne włoskie miasta mają własne tradycje kawowe, bicerin pozostaje nierozerwalnie związany ze stolicą Piemontu.

Jak jest przygotowywany i podawany

Przygotowanie właściwego bicerinu zależy od kolejności, w jakiej wlewane są składniki. Najpierw trafiają świeżo przygotowane espresso i gęsta gorąca czekolada, a na końcu dodawana jest warstwa zimnej mlecznej śmietanki, unosząca się na gęstszych płynach. Niektóre kawiarnie używają bitej śmietany, ale oryginalny przepis wymaga płynnej crema di latte.

Napój podawany jest natychmiast po przygotowaniu, często z małą łyżeczką dla tych, którzy chcą później wymieszać składniki. Nigdy nie podaje się go już wymieszanego, ponieważ zniweczyłoby to sens warstwowego doświadczenia.

Sama szklanka jest częścią tradycji. Zazwyczaj jest to przezroczyste, małe naczynie, które pozwala dostrzec wyraźne pasma kolorów, a jej niewielki rozmiar utrzymuje napój ciepły przez cały czas i zachęca do powolnego delektowania się nim.

Jak go pić

Bicerin należy pić powoli, najlepiej siedząc przy stoliku w zabytkowej kawiarni, zimą lub w chłodny jesienny dzień. Tradycyjnie pierwsze łyki pije się bez dotykania łyżeczką, pozwalając, by śmietanka ustąpiła miejsca czekoladzie i kawie pod spodem; resztę można wymieszać na końcu.

Wiele kawiarni podaje ten napój razem z czymś słodkim, na przykład gianduiotti — małymi turyńskimi czekoladkami z kakao i pasty z orzechów laskowych. Orzechowa słodycz gianduiotti dobrze komponuje się z intensywnością kawy i głębią kakao.

To napój do rozmowy, nie do wypicia w pośpiechu w drodze na spotkanie. W najchłodniejszych miesiącach często można zobaczyć grupy zgromadzone przy małych stolikach w historycznych kawiarniach Turynu, sącząc bicerin.

Ciekawostki

• Szklanka określa napój. Termin bicerin dosłownie oznacza „małą szklankę” po piemoncku, więc naczynie jest równie ważną częścią tożsamości napoju, jak same składniki.
• Osiemnastowieczny przodek. Bavareisa, mieszany napój z kawy, czekolady i śmietanki, poprzedzała warstwowy bicerin.
• Sławni wielbiciele. Zarówno Cavour, jak i Alexandre Dumas zapamiętani są jako miłośnicy tego napoju.
• To nie butelkowany likier. „Bicerin” sprzedawany w butelkach w sklepach to inny produkt — likier śmietankowy o smaku gianduia.
• Bez mieszania do końca. Tradycyjny sposób picia bicerinu polega na degustowaniu warstw przed ich połączeniem.

Gdzie go spróbować

Najlepszym miejscem, by doświadczyć autentycznego bicerinu, jest jedna z zabytkowych kawiarni Turynu, zwłaszcza te, które serwują ten napój od pokoleń. Kawiarnia Al Bicerin, nosząca tę samą nazwę co napój i tradycyjnie uznawana za jego twórcę, to klasyczny adres, a inne tradycyjne kawiarnie w centrum miasta serwują również własne wersje.

Te historyczne lokale znajdują się zazwyczaj w pobliżu głównych placów lub wzdłuż krytych arkadami ulic, które charakteryzują centrum Turynu. Zapewniają one odpowiednią atmosferę dla tego napoju: ciche kąciki z aksamitnymi siedzeniami, wysokie sufity i poczucie bezczasowości, otoczone gwarem mieszkańców i brzękiem małych szklanek. Spędzenie leniwego popołudnia z bicerinem w dłoni, obserwując warstwy, zanim w końcu się je wymiesza, to jedna z cichszych przyjemności miasta.