Pain d'épices de Gertwiller (gingerbread)

Czym jest

Pain d'épices de Gertwiller to gęste ciasto piernikowe pochodzące z wioski Gertwiller w Alzacji. Choć podobne, miodowo-korzenne ciasta występują w całej Europie, ta wersja ma swoją własną tożsamość, związaną z miejscem pochodzenia. Wioska znana jest jako stolica pain d'épices, tytuł przejęty od większych piernikowych ośrodków, takich jak Reims i Dijon; miejscowa tradycja sięga co najmniej XVIII wieku.

Ciasto wyróżnia się teksturą i smakiem. Nie jest lekkie ani puszyste jak typowy biszkopt; przeciwnie, jest zwarte, wilgotne i głęboko aromatyczne. Miód nadaje mu słodycz i charakter, a nuty korzenne są ciepłe i ziemiste, z cynamonem, anyżem i goździkami wśród typowych dodatków smakowych. Zawiera niewiele tłuszczu, co utrzymuje zwarty miękisz i pozwala długo zachować świeżość.

W Gertwiller piernik wytwarzany jest w dwóch głównych formach. Pierwsza to bochenek, który jest pieczony, studzony, a następnie krojony w plastry. Te plastry podaje się często z masłem lub w parze z foie gras jako słodko-słony przysmak na początek posiłku. Druga forma to kształtowane i dekorowane kawałki — serca, figurki, zwierzęta lub gwiazdy. Dekorowany piernik to tradycyjny przysmak dla dzieci w okresie obchodów świętego Mikołaja w grudniu.

Historia Gertwiller

Gertwiller to niewielka wioska na alzackim szlaku winnym, na północno-wschodnim skraju miasteczka Barr. Od dawna kojarzona jest z wytwarzaniem korzennych ciast miodowych. Na początku XX wieku działało tam co najmniej osiem odrębnych wytwórni piernika; dziś produkcja skupia się w dwóch od dawna istniejących domach.

Tradycja czerpie ze starych alzackich składników i zwyczajów. Miód był tradycyjnym słodzikiem, a ciasto oparte na miodzie mogło być przechowywane przez długi czas bez psucia się. Sprowadzane z daleka przyprawy pozwalały miejscowym piekarzom stworzyć coś bogatszego niż zwykły chleb miodowy.

Dziś wioska zachowuje to dziedzictwo dzięki swoim muzeom piernika. Odwiedzający mogą zobaczyć drewniane formy, którymi niegdyś nadawano kształt figurkom, oraz poznać historię pain d'épices i jego miejsce w alzackich świętach Bożego Narodzenia.

Jak się go wytwarza

Przygotowanie pain d'épices opiera się na cierpliwości, nie na pośpiechu. Ciasto miesza się z mąki, miodu i mieszanki przypraw. W tradycyjnej metodzie bazowe ciasto z mąki i miodu zostawia się do odpoczynku na długi czas — w niektórych domach na kilka miesięcy — zanim zostanie dokończone i upieczone.

Ten okres odpoczynku ma, jak się mówi, kształtować ostateczny smak. W czasie oczekiwania miód i mąka dojrzewają razem, a ciasto staje się łatwiejsze w obróbce, co pomaga bochenkowi zachować kształt podczas pieczenia i krojenia.

Bochenki piecze się, aż staną się brązowe z zewnątrz, pozostając wilgotne w środku. Po upieczeniu pozostawia się je do całkowitego ostygnięcia przed pokrojeniem. W przypadku świątecznych kawałków ciasto jest kształtowane lub formowane, pieczone, lukrowane i często ręcznie dekorowane przed sprzedażą.

Jak się go je

Pain d'épices de Gertwiller spożywa się na różne sposoby, zależnie od okazji. Pokrojony w plastry bochenek podaje się w temperaturze pokojowej, często z warstwą masła. W niektórych sytuacjach, zwłaszcza w miesiącach zimowych, podawany jest z foie gras jako przystawka, która równoważy bogactwo wątróbki ze słodyczą ciasta.

W okresie Bożego Narodzenia na pierwszy plan wysuwają się lukrowane i dekorowane kawałki. Sprzedaje się je na alzackich jarmarkach bożonarodzeniowych, gdzie prezentowane są w koszach i stosach, i jada się je jako przysmak dla dzieci lub zabiera do domu w charakterze prezentów. Kształty sprawiają, że są atrakcyjne jako ozdoby, zanim zostaną zjedzone.

Tradycyjnym dodatkiem jest vin chaud, grzane wino przyprawione cynamonem i goździkami. Ciepło wina dopełnia korzenne nuty piernika — to połączenie szczególnie popularne na jarmarkach pod gołym niebem w okresie adwentu.

Ciekawostki

• Okres odpoczynku. W tradycyjnej metodzie bazowe ciasto odpoczywa przez długi czas przed pieczeniem — ten etap kształtuje smak.
• Dwa kształty, dwa zastosowania. Bochenki kroi się do jedzenia z masłem lub foie gras, a dekorowane kawałki wręcza się jako świąteczne przysmaki.
• Tytuł wioski. Gertwiller znane jest jako stolica pain d'épices, tytuł niegdyś kojarzony z Reims i Dijon.
• Poświęcone mu muzea. Wioska posiada muzea piernika, w których prezentowane są narzędzia, formy i historia jego produkcji.
• Jarmarczny klasyk. Najlepszym momentem, by znaleźć te ciasta, są alzackie jarmarki bożonarodzeniowe, gdzie sprzedawane są obok innych regionalnych specjałów.

Gdzie go spróbować

Najbardziej autentycznego doświadczenia pain d'épices de Gertwiller można zaznać w samym Gertwiller lub na jarmarkach bożonarodzeniowych wzdłuż alzackiego szlaku winnego. Wytwórcy piernika z wioski sprzedają swoje bochenki i figurki na miejscu, obok muzeów. W grudniu piernik z Gertwiller pojawia się także na jarmarkach bożonarodzeniowych w miastach takich jak Strasburg czy Colmar.

Jarmarki są głównym miejscem sprzedaży dekorowanych kawałków, prezentowanych w dużych ilościach. Wizyta w wiosce w miesiącach zimowych pozwala zobaczyć muzea piernika i spróbować ciast w sezonie. Połączenie jarmarcznej atmosfery z lokalną historią sprawia, że to doświadczenie różni się od kupienia podobnego ciasta gdzie indziej.