Haro.

Haro ligt in het noorden van La Rioja, de kleinste regio van het Spaanse vasteland, waar de vallei van de Ebro overgaat in de kalksteenruggen die oplopen naar de Sierra de la Demanda. Het stadje vormt het hart van Rioja Alta, de koelste en hoogst gelegen van de drie wijnbouwzones van Rioja, dicht bij het punt waar La Rioja grenst aan Baskenland en Castilië en León. Voor wie zich afvraagt waar Haro precies in Spanje ligt: deze grensligging verklaart veel van het karakter van de stad — een marktstad gebouwd op rivieroversteken, handelsroutes en eeuwenlange wijnbouw aan beide oevers van de Ebro.

Het stadje Haro is compact en ligt op een helling boven de rivier, met smalle straten die uitkomen op de Plaza de la Paz, van oudsher het middelpunt van het stadsleven. Boven aan de oude wijk staat de kerk van Santo Tomás, met een gebeeldhouwd zuidportaal dat van gotiek overgaat in renaissancewerk. Eromheen bepalen arcadehuizen en stenen gevels nog altijd de aanblik van een stad die al rijk werd van de druif ruim voordat Rioja een wettelijk beschermde naam werd.

Die welvaart is nergens duidelijker te zien dan in de Barrio de la Estación, de wijnwijk die Haro zijn identiteit geeft. Aan het einde van de negentiende eeuw, toen de druifluis de wijngaarden in Frankrijk had verwoest, trokken Bordeaux-handelaren met hun wijnmaakmethoden over de Pyreneeën en vestigden zich rond het nieuwe treinstation van Haro. Bodegas als López de Heredia, La Rioja Alta S.A., CVNE en Bodegas Bilbaínas bouwden er hun kelders naast elkaar, en verschillende werken nog altijd vanuit dezelfde gebouwen, met galerijen uitgehouwen in de rots onder straatniveau en eiken vaten waarin de wijn in het donker rijpt. Een kelderbezoek voert langs rekken vol flessen onder een laag stof van decennia, tot in de proeflokalen waar het verschil tussen een jonge Crianza en een lang gerijpte Gran Reserva op de tong duidelijk wordt.

Ook de kalender van Haro wordt door de wijn bepaald. Vanaf september worden de druiven geoogst, wanneer de Tempranillo-stokken op de omliggende hellingen goud en rood kleuren, en in de weken daarna geperst. Sinds het begin van de twintigste eeuw organiseert Haro een officiële wijnproefwedstrijd, de Concurso de Calas, waarbij producenten uit heel Rioja Alta hun vaten blind laten beoordelen. De meest levendige wijntraditie van de stad valt echter vroeger in het jaar, op 29 juni, het feest van San Pedro. Bij Haro's Batalla del Vino trekken menigten naar de kliffen van de Riscos de Bilibio boven de stad, gewapend met emmers, waterpistolen en met rode wijn gevulde wijnzakken; witte overhemden kleuren binnen enkele minuten diep paars, en een mis en processie geven de ochtend een religieus fundament voordat het feest zich in de straten daaronder voortzet.

Los van de kelders en de wijnstrijd wordt het dagelijkse ritme van Haro bepaald door de kroegen. In de oude binnenstad geconcentreerde tavernes serveren kleine gerechten naast lokale wijn per glas, waardoor een avondwandeling verandert in een langzame ronde van de ene toog naar de volgende. Charcuterie, lokale kazen en, in het seizoen, paddenstoelen uit de Sierra de la Demanda vullen de menukaarten, samengesteld rond wat past bij de wijn in het glas.

De wijngaarden zelf maken deel uit van het uitzicht, eerder dan iets wat je apart moet opzoeken. Paden klimmen vanaf de rand van de stad omhoog tussen rijen wijnstokken die de contouren van de heuvels volgen, met de Ebro zichtbaar in de diepte en de Sierra de la Demanda die de horizon in het zuiden afsluit. De bodem van Rioja Alta verandert hier over korte afstand, van klei-kalksteen op de hogere hellingen tot alluviale grond dichter bij de rivier — een verschil waarnaar producenten verwijzen om te verklaren waarom wijnen van naburige percelen zo anders kunnen smaken. Olijfgaarden delen een deel van deze grond met de wijnstokken, en kleine producenten persen olie die naast de wijn op de lokale tafels verschijnt.

De omgeving van Haro zet hetzelfde verhaal voort in de rest van La Rioja. Briones, een ommuurd dorp op korte afstand naar het zuidoosten, herbergt een wijnmuseum in een historisch paleis en kijkt vanaf zijn heuveltop uit over de wijngaarden. San Vicente de la Sonsierra, aan de overkant van de Ebro, bewaart een versterkte oude binnenstad boven zijn eigen wijnstokken. Verder naar het zuiden ligt La Guardia binnen intacte middeleeuwse muren, nog een wijnstad gebouwd op dezelfde bodem. Geen van deze plaatsen concurreert met Haro; ze zetten het eerder voort: dezelfde druif, dezelfde kalkrijke grond, een andere reeks straten om doorheen te lopen.

Wat Haro binnen Rioja onderscheidt, is deze concentratie van wijngeschiedenis op zo'n klein oppervlak: een negentiende-eeuwse wijnwijk die nog altijd werkt vanuit haar oorspronkelijke kelders, een religieus feest dat tevens het bekendste wijnevenement van de regio is, en een oude stad die volledig is opgebouwd rond de handel die haar omringt. De industrie hier schuilt niet achter de deuren van proefruimtes; ze is zichtbaar in de architectuur, in de jaarlijkse kalender en in het gesprek aan elke bartoog.